weten wat er speelt
kennis delen

Zoet-zuur met een bittertje

15 september 2015

Vandaag, Prinsjesdag, hebben we niet alleen --voorlopig voor de laatste keer--kunnen kijken naar de Gouden Koets waarvoor speciaal een tijdelijke weg werd aangelegd. Dat herinnert aan de tijd dat het volk zijn kleding op de straat legde, zodat de ridder/monarch zijn paard daarover kon laten rijden. Een rijtoer met het wuivende koningspaar is misschien wel wat feodaal, maar niettemin toch ook vooral een traditie waar we aan hechten en die ons allen verbindt.

De miljoenennota 

Belangrijker is het door de Minister van Financiën aanbieden van de miljoenen (beter: miljarden) nota aan de Tweede Kamer.

Na de ingrijpende (en noodzakelijke) ombuigings- en bezuinigingsoperaties van de afgelopen jaren komt dan nu het beloofde zoet. Maar wel met zuur daarin en af en toe een bittertje.

Afgelopen jaren zijn fundamentele ombuigingen doorgevoerd. Denk aan het Onderwijs (leenstelsel), de zorg(verzekeringen), de besparingen op defensie, de wijzigingen in de woningmarkt (hypotheekrenteaftrek), de sociale verzekeringen en de arbeidsmarkt en de versnelde stijging van de AOW-leeftijd. Van de € 51 miljard aan bezuinigingen sinds 2010 (per huishouden € 6.700) staat nu een lastenverlichting van “slechts” € 5 miljard (gemiddeld per huishouden € 660), een paar tientjes per maand, verstopt in het loonstrookje of uitkeringsoverzicht . Bovendien werken de eerder getroffen bezuinigingsmaatregelen nog voor € 14 miljard door en remmen het herstel van de Nederlandse economie af.

De extraatjes die nu worden uitgedeeld aan defensie (€ 220 tot later € 345 miljoen na eerdere bezuiniging van € 1 miljard!), zorg en gezinnen met kinderen zijn een druppel op de gloeiende plaat van eerdere, veel grotere en nog doorwerkende bezuinigingen. De begrotingen van sociale zekerheid (€ 78,1 miljard) en zorg (€ 74,5 miljard) beslaan nog steeds 60% van de totale begroting. De derde grote post is onderwijs (€ 34 miljard; praktisch stabiel; verbeteringen worden gefinancierd uit de besparingen door het leenstelsel). Er is minder méér uitgegeven in de afgelopen jaren. Ondanks alle bezuinigingen zijn zorg en sociale zekerheid in de begroting van 2016 € 50 miljard duurder dan in de begroting van 8 jaar geleden.

Nuchterheid en koers houden

Er is dus alle aanleiding tot nuchterheid en koers houden. Maar ook moed en vertrouwen blijven nodig.

Want de vergrijzing zet door. De economie van China “stagneert” en er dreigt een nieuwe crisis. De enorme instroom van vluchtelingen, mensen op drift,  vergt enorme inspanningen (€ 539 miljoen voor asielbeleid en € 110 miljoen voor regionale opvang). De jihaddreiging, radicalisering en terreurdreiging blijft en kan de sociale cohesie aantasten. De tweedeling in de maatschappij zet door; verruwing en verslechterende omgangsvormen tasten gedeelde waarden aan.

Een echte feestbegroting is het dus niet. Ook al niet omdat het dak niet verder wordt gerepareerd nu de zon weer een beetje is gaan schijnen (b.v. afbouw van de staatsschuld en noodzakelijke hervorming van het belastingstelsel).

Enkele belangrijke punten

Maar laten we, ondanks een staatsschuld van € 450 miljard (€ 27.000 per Nederlander), niet somber zijn.

  • Er komt minder belasting op arbeid, verhoging van de arbeidskorting en verlaging van de 2e en 3e belastingschijf; dat  geeft een koopkracht impuls (gemiddeld + 2,6%) die kan leiden tot stijging van consumptie of inhaal-aankopen en verbetering van de werkgelegenheid.
  • Er komt hogere kinderbijslag en een forsere bijdrage in de kosten van kinderopvang. Voor werkende tweeverdieners (jonge ouders) een zegen.
  • De zorgtoeslag blijft hoog en de huurtoeslag gaat niet omlaag; fijn voor gepensioneerden en mensen met een uitkering.
  • Het kraamverlof voor partners wordt verlengd van 2 naar 5 dagen (kosten € 75 miljoen)
  • De vermogensrendementsheffing (belasting over fictief rendement van thans 4% op spaargeld) wordt meer in lijn gebracht met werkelijkheid (lees: verlaagd).
  • Meer ondersteuning voor startups en MKB bedrijven (vanaf 2017: + € 75 miljoen).
  • Vereenvoudiging van regels voor ondernemers (lastenverlaging voor ondernemers van € 2,5 miljard in deze kabinetsperiode).
  • Werkeloosheid daalt naar 6,7%, maar blijft hoog (600.000 werkzoekenden), ook omdat steeds meer mensen zich melden op de arbeidsmarkt nu de economie aantrekt.
  • De zorgpremie (nog steeds een schatting) stijgt minder dan aanvankelijk gedacht: € 7 per maand i.p.v. € 10 per maand. Het eigen risico blijft nagenoeg ongewijzigd €  375 per jaar).
  • Voor het verbeteren van de positie van ouderen (een waardige oude dag) wordt € 210 miljoen gereserveerd.

De komende jaren zal aandacht gegeven worden aan verbetering van het pensioenstelsel voor een solide pensioenmarkt, de positie van ZZP-ers, de veiligheid, de waarden van onze samenleving en de verbetering van onze economie voor een gezonde toekomst, ook voor volgende generaties.

Kortom: naast nuchterheid, moed en vertrouwen moet ook de hand aan de ploeg blijven.