VMBO-er zonder diploma naar MBO

22 februari 2017

Deze kop boven een artikel in De Telegraaf van 19 februari jl. doet het ergste vermoeden. Geen diploma en toch doorstromen naar een hoger niveau? Kun je straks misschien ook zonder iets te kennen en te kunnen met een diploma op zak op zoek naar een passende baan? Gelukkig wordt de soep niet zo heet gegeten als deze in de kop van het bedoelde artikel opgediend lijkt te worden.

Verandering in het onderwijs

Veranderingen in het onderwijs, zoals opgelegd door het Ministerie, zijn al vaak onderwerp van kritiek, zorg, ongerustheid bij onderwijzend personeel en bestuurders, ook al omdat het vaak niet tot de nagestreefde verbeteringen leidt. Het streven om iedereen in Nederland aan een (hoger) diploma te helpen leidt ook tot nivellering die Nederland Kennisland niet verder helpt. Nog afgezien van het feit dat goede vakmensen van onschatbare waarde zijn en er juist voor die beroepen ook in de toekomst grote vraag zal blijven. Nu al zijn er in o.a. de bouw, de techniek en ICT vele duizenden mensen nodig. Het weer bestaan van echte vakscholen (vergelijkbaar met de vroegere LTS) is dan ook van grote waarde en toe te juichen. Zoals ook de sinds 2014 bestaande Entree-opleidingen van 1 jaar die toegang geven tot MBO 2 niveau. Zo ook het initiatief om 183.000 jongeren van 23 tot 27 jaar aan het werk te helpen in plaats van hen in de bijstand te laten zitten tot hun pensioen; het Perspectief Plan is daartoe een goed initiatief. Daarbij komt nu dan het plan van Bussemaker en Dekker om overgang van VMBO naar MBO makkelijker te maken door gemotiveerde VMBO-ers in hun laatste jaar tegelijk ook al MBO-vakken te laten volgen, waardoor ze in 5 jaar - door in één keer door te leren met een combinatie van theoretische en praktijkgerichte opleidingen - klaar gestoomd worden voor een beroep.

Afhaken is geen optie

Van de basisschool-verlaters gaat ruim de helft naar het VMBO. Doorstroom naar MBO is voor velen een struikelblok. Elk jaar haken 8.000 leerlingen af, omdat de overstap te groot is. Het nu verlaten van een te rigide systeem lijkt een goed plan en voorkomt ook motivatieproblemen en het vermijden van “dubbel werk” (het laatste VMBO jaar en het eerste MBO jaar kent heel veel overlap). Het zó versoepelen van de systemen dat er zelfs geen VMBO diploma meer nodig is om naar MBO door te stromen gaat sommigen echter te ver. Verschuift dan het probleem niet? Als MBO niet bevalt zitten die leerlingen helemaal zonder diploma. In een tweet van MBO Raad van 19 februari laat deze organisatie weten: “Geen MBO zonder VMBO diploma”. Voorzitter Heerts maakt de vergelijking met de overgang van HAVO naar HBO: ook dat kan alleen met een diploma.

Praktijk

Goed geschoold zijn is een voorwaarde om een baan te vinden die bij je past en waarmee je kunt bijdragen aan de maatschappij, je voor jezelf kunt zorgen en “er bij hoort”. Een baan is immers niet alleen werk waarmee je geld verdient en in je onderhoud kunt voorzien, maar is ook een belangrijke sociale context. Participeren in het maatschappelijk leven, structuur en zingeving zijn belangrijke voorwaarden voor gelukkig leven. Dat heeft overigens niet te maken met een zogenaamde “hoge” opleiding. Maar wel met goed geschoold zijn en blijven (Leven Lang Leren). Dat geldt ook voor secretaressen. “Bazen” willen best een secretaresse hebben, maar dan wel een met adequate opleiding, ervaring, deskundigheid en de juiste competenties. Als het onderwijs steeds verdere nivellering van niveau stimuleert, zullen werkgevers steeds hogere opleidingseisen gaan stellen. Voor secretaressen wordt nu al bijna standaard een HBO opleiding geëist en de trend naar WO opgeleiden is al duidelijk merkbaar. Onderwijs mag en moet zich blijven vernieuwen en ontwikkelen, maar dan wel afgestemd op de eisen die de maatschappij (bedrijven, organisaties) stelt. Een goede theoretische basis, maar zeker ook praktische kennis en vaardigheden zoals deze in de 21ste eeuw verwacht mogen worden. En die praktijk-kennis kun je best op verschillende niveaus samen leren. Dat is ook economisch een voordeel: heel dure praktijkfaciliteiten (denk b.v. aan techniek en laboratoria) kunnen dan optimaler benut worden. Dat bewijst ook de pilot van het vakgerichte VMBO Teylingen College samen met de MBO school ROC Mondriaan waardoor Bussemaker en Dekker zich hebben laten inspireren. Deze vernieuwing lijkt dus een goede ontwikkeling.