Catch of the day
16 februari 2016

Levende taal



Soms kom je in het Nederlands woorden tegen waarvan je de betekenis eigenlijk niet meer kent of die je niet of nauwelijks meer gebruikt. Ze raken in de vergetelheid. Een taal leeft. Er verdwijnen woorden en er komen nieuwe woorden voor terug. Zo werkt dat nu eenmaal. Toch kom je zo af en toe een woord tegen waarvan het jammer is dat het niet meer wordt gebruikt. Een woord kan onmodieus zijn, het roept verkeerde associaties op of bepaalde gebruiken verdwijnen. Nog niet zo lang geleden bracht je je kind naar de “kinderbewaarplaats” in plaats van naar de kleuterschool (tegenwoordig: basisschool) en op een “geitenfuif” waren jongens niet welkom. Daar feestten alleen meisjesstudenten.

Doemdenken

Weet je hoeveel woorden en uitdrukkingen Van Kooten en De Bie in de Nederlandse taal hebben geïntroduceerd? Waarschijnlijk meer dan je je realiseert. We gebruiken dagelijks woorden die door hen in onze taal zijn opgenomen zonder dat we daar nog besef van hebben. Zij hebben unieke woorden bedacht of bestaande woorden een andere betekenis gegeven. In een bepaalde periode hebben zij veel invloed op de Nederlandse taal gehad. De “krasse knarren” zijn denk ik wel bekend, zo ook “jemig de pemig”. De vraag is hoe vaak deze woorden nog worden gebruikt. Minder door jongeren; die creëren weer hun eigen taal. Wel door de “oudere jongeren”. Hoe ingebed is “regelneef” of “zo stoned zijn als een garnaal”? De uitdrukkingen “en wel hierom” en “van die dingen ja”. Met dank aan beide heren.

Jiddische invloed

Woorden waarvan we denken en zeggen dat ze typisch Amsterdams zijn vinden (vaak) hun oorsprong in het Jiddisch (Joods). Lekkere woorden die zoveel meer kracht in zich hebben. Hoeveel meer geluk heb je als je mazzel hebt. Kan iets beter waardeloos dan achenebbisj zijn. Een schlemiel die ook nog mesjogge is klinkt toch erger dan een gekke arme sukkel. Bij bepaalde doelgroepen is schnabbelen heel gewoon. In de autobranche dachten sommigen te kunnen sjoemelen waardoor er zomaar nieuwe software ontstond. Alleen de top had daar blijkbaar sjoege van en die zit nu met de sores omdat ze haar product én klanten heeft vernacheld. Vinden we hen dan penoze of gaat dat dan weer te ver?

Persoonlijke interpretatie

Bij het schrijven van een functieprofiel willen we de functie zo veel mogelijk eer aandoen. Het moet de waarheid zijn en niet mooier gemaakt dan het is. De tekst moet zo objectief mogelijk geschreven worden zodat je er geen eigen interpretatie aan kunt geven. Dat blijft lastig, want de één loopt bij een hectische baan op z’n tenen terwijl de ander er nog veel meer werk bij kan hebben. Daarmee hebben woorden een bepaalde relativiteit in zich. Iedereen gaat toch uit van zijn eigen referentiekader en woordenschat. Zet 5 mensen op een rij en laat ze het type uittekenen bij een beschaafde, representatieve, prettig mondige en pittige professional. Dat worden 5 verschillende personen. Je wilt eigenlijk wegblijven van kretologieën als pro actief, stressbestendig en servicegericht, maar dat blijkt toch lastig.

Wufte actie

Tegenwoordig wordt te pas en te onpas het woord “heftig” gebruikt. Als je niet weet hoe je een situatie of gevoel moet omschrijven dan volstaat: “heftig zeg”. Vanuit de jongerencultuur is dit een woord dat opgang heeft gemaakt en heel subtiel krijgt het daardoor een andere betekenis. Datzelfde kun je zeggen van het woord “respect”. De oorspronkelijke betekenis van “omzien naar” verschuift langzaam naar “eerbied en waardering” of “tonen dat je niet op iemand neerziet”.

Soms vind ik het jammer wanneer mooie woorden verdwijnen. Je kunt een discussie hebben over wat mooie woorden zijn. Laten we dat doen. Kunnen wij – helemaal vanuit ons secretariële vak – niet ons best doen om vergeten woorden te herintroduceren door het gebruik ervan? Persoonlijk ben ik fan van het woord wuft. Dat vind ik nu een lekker woord. Ik ben benieuwd welk woord jij graag meer zou horen. Laat het weten want misschien kunnen wij dit gebruiken in onze beschrijving van kandidaat- of functieprofielen. Door verrijking van de taal verlevendigt dat weer onze teksten en kunnen we de hele secretariële misjpoge nog adequater omschrijven.



Reacties via Disqus