weten wat er speelt
kennis delen

Is het tij gekeerd?

17 november 2015

Zo’n zeven jaar geleden luidde het faillissement van zakenbank Lehman Brothers de kredietcrisis in. In de jaren die daarop volgden ondervonden zowel consumenten als bedrijven daar de negatieve gevolgen van. En onze economie had daardoor onder meer te maken met een sterk oplopende werkloosheid en een historisch laag consumentenvertrouwen.
Maar het tij lijkt te zijn gekeerd …. Recente onderzoeken tonen aan dat onze economie sterk herstellende is. Op diverse fronten.

Ondernemersvertrouwen

Een van de belangrijke indicatoren die ons meer vertellen over de situatie van de huidige en de te verwachten economie, is het ondernemersvertrouwen. Het geeft de stemming weer van het Nederlandse bedrijfsleven.

Onlangs heeft het CBS bekend gemaakt dat het ondernemersvertrouwen positief is; Nederlandse ondernemers hebben positieve verwachtingen voor 2016. Voor het eerst in vijf jaar zijn er meer bedrijven die een groei van de werkgelegenheid verwachten bij hun bedrijf, tegenover een kleinere groep die een krimp voorziet. 18% tegenover 13% om precies te zijn. Voornamelijk bedrijven in de groothandel, zakelijke dienstverlening en informatie en communicatie rekenen op een uitbreiding van hun personeel in het komende jaar.

Dat - overwegende - optimisme beperkt zich niet alleen tot de werkgelegenheid. Er wordt ook groei in omzet verwacht. En in alle sectoren. Maar liefst 37% van de bedrijven verwacht dat er meer omzet zal worden behaald in 2016. Slechts 9% verwacht een lagere omzet. En net als voorgaande jaren wordt ook nu weer een groei van de buitenlandse omzet verwacht, evenals een groei in investeringen.

Consumentenvertrouwen

Een andere indicator voor de gesteldheid van onze economie is het consumentenvertrouwen. Deze wordt bepaald op basis van de mening van huishoudens over het algemene economische klimaat en over de eigen financiële situatie. Als gevolg van de kredietcrisis lag deze in 2013 op een historisch dieptepunt (van -44).

Het huidige consumentenvertrouwen is positief (+8)! En de hoogste sinds 8 jaar tijd. Dat maakte het CBS onlangs bekend. Dit hoge cijfer houdt in dat consumenten meer vertrouwen hebben in de economie en dat de koopbereidheid daardoor sterk is verbeterd. Er wordt voornamelijk meer uitgegeven aan kleding, elektrische apparaten en auto’s. Maar ook aan diensten zoals woninghuur, openbaar vervoer en restaurants.

Meer banen en vacatures

Een andere belangrijke ontwikkeling is de groei van het aantal banen. In het derde kwartaal van dit jaar is het aantal banen met 33.000 gestegen. Vooral uitzendbanen droegen bij aan die groei. Door die toename is nu al 6 kwartalen op rij sprake van banengroei. Het totale aantal ligt echter nog wel onder dat van 2011.

Ook het aantal vacatures is in het laatste kwartaal toegenomen, zij het met een ‘magere’ 1.000. In de kwartalen ervoor werden toenames van 5 tot 6 duizend gerealiseerd. Echter, de stijgende lijn, hoe gering ook, wordt al sinds het derde kwartaal van 2013 gecontinueerd.

De werkgelegenheid groeide in de sectoren handel, vervoer en horeca. En ook in het onderwijs was er meer werk. In andere bedrijfstakken – de zorg, bouw en financiële dienstverlening - was er juist minder werk.

Samenstelling

De samenstelling van onze beroepsbevolking is de laatste jaren enorm veranderd, zo stelt het CBS. Steeds meer mensen werken op flexibele basis of zijn zzp’er. Het aantal vaste medewerkers is dan ook aan het afnemen; sinds 2008 is het aantal vaste contracten gedaald met 600.000. In het derde kwartaal van dit jaar bedroeg het aantal werknemers met een vaste baan voor het eerst sinds jaren minder dan 5 miljoen.

Werkloosheid

Ook de werkloosheid laat een herstel zien. In het afgelopen kwartaal is het aantal werklozen met 12.000 gedaald. Daarmee is 6,8 procent van de beroepsbevolking nu werkloos. En de langdurige werkloosheid is afgenomen; ruim 4 op de tien werklozen waren minimaal een jaar werkloos (voornamelijk 45-plussers).

Groei van Nederlandse en Europese economie

De Nederlandse economie is in het derde kwartaal van 2015 opnieuw met 0,1 % gegroeid, ten opzichte van het tweede kwartaal in dit jaar. Een bescheiden groei maar daardoor wel het zesde kwartaal op rij waarin de economie groter is geworden. En daarmee zijn we voor het eerst op een niveau gekomen dat boven het niveau van voor de crisis ligt.

Ook de economie van de Eurozone nam in het derde kwartaal van dit jaar toe, met 0,3%. De meeste landen in de Europese Unie zagen hun bbp groeien. Zowel Frankrijk als Duitsland, de twee grootste economieën in de eurozone, lieten plussen van 0,3% zien. In de gehele Europese economie kwam de groei met 0,4% nog iets hoger uit.

De economische groei houdt aan

Naast de genoemde indicatoren zijn er ook andere signalen die aantonen dat het goed gaat met onze economie. Zo trekt de koopkracht aan, zit de woningmarkt weer in de lift, laat onze export een stijgende lijn zien en neemt de omzet van de detailhandel weer toe. En ook consumentgerichte ondernemers, zo werd vandaag bekend, zijn positief gestemd over hun omzetverwachtingen in de toekomst.

Het is duidelijk; het vertrouwen is terug. En de economische groei, zo gaf Henk Kamp (minister van Economische Zaken) onlangs aan, zal aanhouden als gevolg van de positieve consumenten- en ondernemersverwachtingen.