weten wat er speelt
kennis delen

Ik ben integer, jij bent integer

07 juli 2014

Ik ben integer, jij bentinteger. Boek van Rob de Lange.De mededeling een boek te willen schrijven samen met de als forensisch accountant bekend staande Jaap ten Wolde leidde tot uiteenlopende reacties onder vrienden en collega’s. Sommigen verslikten zich bijkans in hun koffie: ‘Ben je gek geworden, of zo’? Anderen waren milder en voorzagen een interessante en spannende samenwerking tussen een journalist van Het Financieele Dagblad en de doorgewinterde onderzoeker die al veertig jaar te maken heeft met de duistere kant van de homo sapiens in en rondom de bestuurskamer. Ik besloot het erop te wagen.

Ten Wolde heeft meer dan duizend onderzoeken op zijn naam staan met betrekking tot integriteit. Veelal in de publieke sector, maar ook in menig boardroom onderzocht hij fraude en onbetamelijk gedrag van bestuurders en toezichthouders. Zijn onderzoeken waren meestal vertrouwelijk. Dus veel van zijn onderzoeksrapporten hebben de buitenwereld nooit bereikt. Alleen al daarom was ik als journalist nieuwsgierig naar zijn bevindingen en opvattingen over (niet) integer gedrag aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven. Maar mijn nieuwsgierigheid behelsde nog een ander, een meer kwaadaardig kantje: Ten Wolde is in opspraak gekomen. Enkele keren werd hij – één keer zelfs stevig – door de tuchtrechter op zijn vingers getikt over de manier waarop een onderzoek mede onder zijn verantwoordelijkheid was uitgevoerd. Was hij daardoor zelf nog wel integer te noemen? Wat doet zo’n beschadiging met iemand en is anno 2013 rehabilitatie nog mogelijk? Ik was benieuwd en oprecht geïnteresseerd welke inzichten het zou opleveren wanneer we samen gesprekken zouden voeren met een aantal topbestuurders en toezichthouders, waarin hun dilemma’s aan de orde komen die direct of indirect met integriteit te maken hebben. Wat zal hun reactie zijn als uitgerekend Ten Wolde hen confronteert met zijn inzichten over integriteit en diepgaande kennis over gedragscodes, klokkenluiderregelingen of de positie van vertrouwenspersonen?

Integriteit is veel meer dan vroeger een vast thema in het zorg- en takenpakket van iedere CEO of commissaris. Voor hem of haar ligt reputatieschade dagelijks op de loer. Het is zaak de talrijke bananenschillen behendig te ontwijken. Het eigen morele kompas is daarbij een waardevol instrument, maar is tegenwoordig niet meer voldoende. De toegenomen regelgeving door de diverse toezichthouders, daartoe aangespoord door de politiek, vergt een hoge mate van deskundig stuurmanskunst. Want bij overtreding, of zelfs twijfel, ziet de moderne waakhond er geen been in zijn oordeel over de organisatie en de verantwoordelijke bestuurders en toezichthouders publicitair onmiddellijk enige luister bij te zetten. Daarnaast speelt in de huidige digitale wereld openheid een belangrijke rol. Medewerkers zijn mondiger, bedrijfsprocessen meer transparant en gevoelige informatie ligt binnen enkele seconden wereldwijd op straat en wordt op het hoofdkantoor met gefronste wenkbrauwen gelezen.

Iedere manager, jong en oud, zal zich herkennen in de dagelijkse worstelingen die zich in de bestuurskamers en in de lagen daaronder voordoen om goed gedrag te sturen en te beheersen zonder te vervallen in een sfeer van controlitus en achterdocht. Integer bestuur vraagt een alerte houding tegenover de dilemma’s die in steeds hoger tempo voorbij komen. In dit boek komen zowel de menselijke als theoretische aspecten ruimschoots aan de orde. Daarnaast is het een verslag van de onderlinge discussies tussen de twee auteurs.

Het is verleidelijk het handelen van anderen te vertalen in goed of kwaad. Uit de vele voorbeelden in dit boek blijkt dat integriteit zelden zwart of wit is. Juist de grijstinten maken het uiteindelijk zo moeilijk het begrip scherp af te bakenen. Dat geldt voor koning, keizer, admiraal, om een oude reclameslogan te gebruiken. Dus ook voor de huidige generatie leidinggevenden. Trouwens ook voor Jaap ten Wolde en Rob de Lange.

Het boek “Ik ben integer, jij bent integer” is te bestellen via managementboek.nl

Rob de Lange